Zacznijmy od podstaw – co to jest SNP? Czym jest Raport Wariantow Genetycznych?

snp

Akronim SNP jest skrotowcem angielskiego wyrazenia Single Nucleotide Polymorphism, ktore w jezyku polskim mozna przetlumaczyc jako Polimorfizm Pojedynczego Nukleotydu.

Wyrazenia tego uzywa sie do okreslenia zjawiska, ktorego rezultatem jest zamiana na poziomie pojedynczego nukleotydu, na jednym ze „szczebelkow w drabinie” DNA.

Mowimy o SNPie (lub polimofrizmie) kiedy pojedynczy nukleotyd, na danym genie rozni sie od nukleotydu, ktory wystepuje u wiekszosc populacji. Wild type (ang. dziki wariant),  jest uwazany za normalny, spodziewany nukleotyd, ktory wystepuje u wiekszosci ludzi danej populacji.

Polimorfizmy sa wynikiem ewolucji i najprawdopodobniej pojawily sie jako mechanizm protekcyjny przed czynnikami wrogimi dla fizjologii naszego gatunku, po czym przekazane zostaly one dalszym pokoleniom.  Styl zycia oraz otaczajace nas srodowisko, ktore zmienia sie zbyt gwaltownie, moga jednak oznaczac biologiczna niekompatybilnosc z naszymi organizmami i powodawac, ze takie zmiany genetyczne beda dla nas bardziej odczuwalne. Za przyklad moze tutaj posluzyc neandertalski SNP na genie HLA (R1, R2)

Polimorfizmy (SNPs)  wystepuja w kodujacych regionach DNA, niekodujacych regionach DNA lub tez w regionach miedzygenowych. Nasze raporty genetyczne, ktore dostaja Panstwo wraz z wynikami, skupiaja sie na genach bedacych czescia regionow kodujacych. Kodowanie w tym przypdaku nawiazuje do tworzenia instrukcji celem produkcji enzymow i bialek, niezbednych do prawidlowej plynnosci reakcji biochemicznych w organizmie czlowieka.

Nasz organizm wyposazony jest w wiele mechanizmow, ktore pozwalaja na obejscie blokad metabolicznych, powstalych, z powodu polimorfizmow genetycznych. Sa to tzw. sciezki kompensacyjne, ktore jednak nie sa az tak wydajne jak te, ktore maja pierwszenstwo, a czesto dzieje sie to na zasadzie „cos za cos”. Na przyklad, rozklad estrogenu poprzez sciezke II fazy detoksyfikacji watroby, zwanej sulfonacja, wspomagany jest przez glukuronidacje, rowniez uczestniczaca w II fazie detoksu.  Sciezka slfonacji moze przyjac wieksza roznorodnosc posrednich metabolitow, niemniej jednak kiedy bedzie zbytnio obciazona przez polimorfizmy na genach SULT (kodujacych na enzymy aktywne w reakcjach sulfonacji), sciezka glukuronidacji zmuszona bedzie przyjac  wiekszy naplyw tych metabolitow. Sciezka glukuronidacji rowniez moze byc genetycznie predysponowana do slabszej efektywnosci (polimorfizmy na genach UGT) co spowoduje potrzebe zaadresowania obydwu sciezek.

Pomimo, ze niektore z polimorfizmow moga miec besposredni wplyw na efektywnosc wazniejszych sciezek metablicznych (np. CBS C699T, COMT V158M), wiekszosc z nich nie jest bezsposrednio odpowiedzialna za zarzadzanie poziomem ekspresji danych genow. Czynniki epigenetyczne jak np. dieta, styl zycia, ekspozycje srodowiskowe graja tutaj dosc wazna role.

 

Polimorfizmy moga byc odpowiedzialne za niestabilnosc genow w obliczu zagrozenia srodowiskowego. Rownie waznym jednak czynnikiem jest niedostepnosc tzw. kofaktorow, potrzebnych do produkcji danego enzymu czy bialka. Kofaktorem moze byc witamina lub mineral, czy tez produkt uboczny procesow biochemicznych (np. Cykl Krebsa -> NADH). Dlatego tez, polimorfizmy czesto mozna „obejsc” poprzez zwiekszenie koncentracji kofaktora lub tez poprzez bezposrednie zaaplikowanie produktu koncowego rakcji, w ktorej „zagrozony” gen pelni kluczowa role. Na przyklad,  gen MTHFR C677T, „spowolniony ” z powodu polimorfizmu, mozna teoretycznie obejsc przez suplementacje zwiazkiem, majacym byc wynikiem reakcji, dla ktorej enzym MTHFR jest niezbednym czynnikiem – Metylo-folianem (lub 5-MTHF). Z uwagi jednak na fakt, ze sciezki metaboliczne sa polaczone sa ze soba, nalezy spodziewac sie efektu domino i dlatego adresowanie jednego polimorfizmu w izolacji moze zdestabilizowac reakcje majace nastapic w dalszej kolejnosci; jesli przykladowo podamy wysoka doze 5-MTHF (np. lek Deplin), bez rozeznania calosci terenu oraz zidentyfikowania sasiadujacych polimorfizmow, suplementacja moze podniesc poziom energii przez kilka dni ale w rezultacie zakonczyc sie poglebieniem stanow przemeczenia oraz podniesiona czestotliwoscia stanow lekowych jako skutek podniesionego poziomu adrenaliny.

 

Kazdemu SNPowi odpowiada numer „rs” (np. rs4880), ktory reprezentuje dokladna lokacje (szczebel) na genomie DNA (drabinie).

Trzymajac sie analogii drabiny – kolejne serie szczebli odpowiedzialne sa za kodowanie lub tworzenie instrukcji do produkcji poszczegolnych polipeptydow: enzymow lub bialek.

Na przyklad, dobrze znany nam enzym MTHFR jest wynikiem procesu, ktory zapoczatkowany zostal jako tysiace szczebli drabiny, ktore zostaly skopiowane, po czym ponownie uzyte jako szablon do budowy enzymu MTHFR poza jadrem komorki.

DNA jest „wyrazane” jako fenotyp po tym jak jest skopiowane i uzyte do budowy enzymow, bialek nosnych, receptorow i polipeptydow, ktore napedzaja nasza biochemiczna maszyne.

Jak nadmienilem juz wczesniej, rozrozniamy kodujace oraz niekodujace (mozliwe, ze sa to segmenty sygnalizujace) porcje genomu DNA.

W odroznieniu od segmentow niekodujacych, fragmenty, ktore koduja, czesciowo zalezne sa od dodania do nich  (badz usuniecia od nich) grup metylowych, ktore reguluja ekspresje tych regionow, pelniac role wylacznika. Nalezy wiec upewnic sie, ze nasz tryb zycia (np. dieta) pozwala na dostarczanie grup metylowych naszym komorkom.

W zaleznosci od okresu  zycia komorki, grupy metylowe moga byc wykorzystane w rozny sposob (zaleznie od ich redystrybucji). Lancuch DNA zawiniety jest w formie tzw. histonu, jak waz ogrodowy na szpuli. Ta szpula musi, w odpowiednim momencie byc rozluziona aby ulatwic kopiowanie segmentow DNA. W innych okresach, odpowiednie zawiniecie i zacisniecie  naszej szpuli, bedzie chronilo nasze DNA przed uszkodzeniem i bedzie bezpoecznie przechowywane w jadrze komorki, jako plan konstrukcji do generacji wszystkich polipeptydow. Te stany szpuli: otwarta badz zacisnieta rowniez regulowane sa poprzez odpowiednia dystrybucje grup metylowych (a ich dostepnosc zalezna od sprawnej metylacji).

DNA to inaczej kwas dezoksyrybonukleinowy, czyli zbudowane jest z nukleotydow, z ktorych kazdy ma swoja baze / podstawe, dezoksyryboze oraz grupe fosforowa. Podstawy nukleotydow dziela sie glownie na 4 rodzaje, ktore oznaczane sa kolejno:

A – dla Adeniny

G – dla Guaniny

C – dla Cytozyny

T- dla Tyminy

 

Poslugujac sie analogia drabiny – na kazdy szczebel przypada jedna para podstaw nukleotydow. Cytozyna powinna byc w parze z Guanina, podczas gdy Tymina „lubi” byc w parze z Adenina.

RNA jest „poslancem”, ktory przemieszcza sie do wnetrza jadra komorki i kopiuje rozwiniete, otwarte segmenty DNA, ktore rozpinane jest  wzdluz, po srodku. Nastepnie produkowane sa dwie linearne sekwencje dodatkowych nukleotydow A,C,G i T a skopiowana w ten sposob porcja przenoszona  jest na zewnatrz jadra skad przetransportowana jest (dzieki mRNA) do „fabryki”, ktora nazywamy rybosomem.

Tak przygotowana jest instrukcja, ktora determinuje o tym gdzie produkcja sie zaczyna i gdzie ma sie skonczyc.

 

Zadaniem rybosomu, nastepnie jest produkcja aminikwasow. Trzy linearne sekwencje nukleotydow dadza nam w rezultacie aminokwas. Na przyklad, jesli trzy kolejne nukleotydy to G,G,T to wyprodukowanym aminokwasem bedzie Glicyna. Jesli trzy kolejne nukleotydy odczytane zostana jako sekwencja T,C,T to rybosom wyprodukuje Seryne.

Jesli przyrownamy pojedyncze aminokwasy do koralikow w naszyjniku, to nastepnie, w wyniku serii skomplikowanych procesow, wybrane aminokwasy polaczone zostaja ze soba w ciaglosc aby stworzyc lancuh polipeptydowy (naszyjnik). jesli wszytsko pojdze dobrze, zostanie wyprodukowany doskonaly polipeptyd, ktory spelni swoja funkcje jako enzym (np. MTHFR) bialko nosne (np. SLC19A1 – transport folianow) lub receptor (FOLR2 – receptor folianowy).

Jesli jednak, nieprawidlowy nukleotyd (nasz SNP) „przetlumaczony” zostanie w nieprawidlowy dobor aminokwasu do budowy naszego enzymu (badz bialka, badz receptora) to jego funkyjnosc nie bedzie optymalna.

Nieoptymalna funkcyjnosc, bedaca skutkiem polimorfizmu moze byc spowodowana zmiana ksztaltu naszego enzymu czy bialka w miejscu krytycznym dla jego „otwartosci” na kofaktor (witamine badz mineral), potrzebny do jego prawidlowego dzialania.

Jesli wpiszesz w Google nazwe konkretnego enzymu, szybko zauwazysz, ze wyglada on jak swego rodzaju wstazka (tutaj porownalismy enzym do naszyjnika). Na tej wstedze zauwazysz zawijasy oraz miejsca dokujace na kofaktory jak magnez, witamina b-6 itd. Niektore z tych „stacji dokujacyh” sa krytyczne dla funkcji tych enzymow, stad tez odpowiednia selekcja numerow rs dla danych SNPow w Raporcie Wariantow.

 

Jak wspomnialem wczesniej, funkcja enzymu, wygenerowanego przez gen „wolny od” polimorfizmu moze byc rowniez zaburzona poprzez zwykly brak kofaktora. Kofaktory to najczesciej witaminy z grupy B oraz mineraly (np. Lit dla bialka transportowego witaminy B-12).

Funkcja enzymu czy bialka wyprodukowanego przez „czysty” gen moze byc rowniez zaburzona przez substancje toksyczne, metale ciezkie etc. takze dodatkowo, patrzac na nasze dane dotyczace polimorfizmow powinno sie wziasc pod uwage przebadanie pod katem niedoborow koafaktorow oraz obecnosci substancji toksycznych.

 

Wracajac do szczegolow dotyczacych polimorfizmow… pomimo nieprawidlowego doboru aminokwasu z powodu SNPu, wyprodukowany polipeptyd, nawet jesli znieksztalcony, wciaz bedzie uzyty do reakcji majacej na celu konwersje ”A” do „B” Z uwagi jednak na znieksztalcony ksztalt, reakcja ta moze poprostu odbywac sie znacznie wolniej. Najbardziej pasowalby tu przyklad nieprecyzyjnie skopiowanego klucza, ktory jest moze w stanie, w koncu otworzyc zamek lub klodke ale bedziemy musieli sie najpierw z nim troszke pobawic.

 

Poraz kolejny przywolujac przyklad enzymu MTHFR, ktorego zadaniem jest konwersja 5,10 Methyl THF do 5- MTHF, w przypadku „mutacji” (SNPu/polimorfizmu) C677T, konwersja ta bedzie spowolniona.

Jesli SNP MTHFR pochodzi tylko od jednego z rodzicow, mowimy wtedy o tzw. heterozygocie (na raporcie oznaczona kolorem zoltym).

Jesli SNP natomiast odziedziczylo sie od obojga rodzicow, mowimy o homozygocie – enzym w tym wypadku dziala najwolniej i dlatego na Raporcie Wariantow Genetycznych oznaczony bedzie kolorem czerwonym.

 

 

Analizujac ta sytuacje wedlug teorii opisanej kilka paragrafow wczesniej… Na lokacji rs1801133 (szczeblu DNA) na pozycji 677 regionu DNA, kodujacego na produkcje enzymu MTHFR, oczekujemy dwie podstawy nukleotydu – Cytozyny. Jesli natomiast jedna Cytozyna zostala zamieniona na Tymine to ten SNP (zamiana) jest przedstawiana jako MTHFR C677T – heterozygota a funkcyjnosc tego enzymu spadnie o ok. 20-30%.

Jesli natomiast obydwa nukleotydy Cytozyny zostana zamienione przez Tymine to SNP ten bedzie zaprezentowany jako MTHFR C677T – homozygota a funkcjonalnosc enzymu MTHFR spadnie o ok 60%.

W rezultacie osoba z MTHFR C677T hetero – lub homozygotalnym SNP bedzie miala zmniejszona zdolnosc do konwersji 5,10-metylenetetrahydrofolianu (substratu) do 5-metyltetrahydrofolianu (produktu).

Tlumaczac na bardziej dostepny jezyk, SNP na genie MTHFR oznaczac moze problemy z przeksztalcaniem syntetycznych form kwasu foliowego lub folianow z diety do formy najbardziej aktywnej w procesach komorkowych.

 

W takim wypadku, suplementy zawierajace syntetyczne formy kwasu foliowego nie beda takiej osobie przyjazne. 5-metyltetrahydrofolian jest jednym z enzymow cyklu metylacji, niezbednym do produkcji Serotoniny i Dopaminy, konwersji Homocysteiny do Metioniny co rowniez prowadzi do produkcji SAMe (glownego „dawcy” grup meylowych). 

 

 

Enzymy DHFR  oraz MTHFD1 sa rowniez w bezposredniej linii pomiedzy bardziej zlozonymi formami kwasu foliowego i MTHFR takze ich funkcja rowniez musi zostac przeanalizowana w kontekscie mozliwosci do konwersji i metabolizmu folianow u danej osoby.

SNPs/ Polimorfizmy sa waznym narzedziem do identyfikacji potencjalu/predyzpozycji do zaburzen w mechanizmach, ktorych nieodpowiednie funkcjonowanie moze objawiac sie jako prewlekle stany chorobowe.

Kombinacja wiedzy z raportow wariantow genetycznych, calosciowa historia medyczna, oraz dane distarczone z innych badan metabolicznych moze okazac sie niezwykle pomocna przy adresowaniu problemow zdrowotnych.

Same dane z w/w raportow nie powinny jednak byc wykorzystywane w celu diagnozowania chorob a bardziej jako narzedzie pomocnicze w celu zrozumienia patologii dotyczacej funkcjonowania konkretnych enzymow, bialek czy receptorow jako produktow kodowania DNA.

Wybory dotyczace stylu zycia, diety oraz ekspozycja na toksyny, bakterie, wirusy sa nierozlaczna czescia ukladanki gdyz jak dowiedzielismy sie wczesniej, nieprawidlowa funkcja enzymu nie musi byc rezultatem SNPu ale np. brakiem adekwatnej ilosci witamin czy mineralow odgrywajacych role koofaktorow.

Tam gdzie bylo to mozliwe, na diagramach towarzyszacych raportom genetycznym, zawarte zostaly rowniez te koofaktory. Oprocz witamin i mineralow koofaktorami sa rowniez produkty enzymatycznych reakcji Cyklu Krebsa, pochodne fosfolipidow i wiele wiecej.

Waznym jest aby zaadresowac wszytskie sciezki enzymatyczne ale musi byc to zrobione w odpowiedniej kolejnosci a wybor suplementacji 5-MTHF czy metylowana forma B12 w wiekszosci przypadkow nie powinien byc pierwszy na liscie.

Czym jest Raport Wariantow Genetycznych?

Jest to uporzadkowana, wedlug kategorii lista polimorfizmow. Raport wygeneroany jest z tzw. danych surowych (oryginalnego pliku, najczesciej w formacie .txt. bedacego bezposrednim wynikiem badania DNA). Plik z surowymi danymi, przepuszczony jest przez specjalny program, ktory „wyciaga” z surowych danych (ponad 600 tys. linijek w przypadku badania MTHFR Genetics UK) jedynie interesujace nas, jako majace znaczenie dla pewnych kategorii zdrowotnych, geny oraz ich poszczegolne lokalizacje.

Raport, ktory generuje MTHFR Genetics UK zawiera bardzo szeroka liste pozycji geneticznych, podzielonych na kategorie, ktore odzwierciedlaja poadejcie do adresowania pacjenta wedlug pryncypalow Medycyny Funkcjonalnej . Wiecej na temat tych kategoria mozna przeczytac tutaj.

 

 

 

Sam glutation nie wystarczy – Epigenetczna regulacja supersystemu detoksyfikacji komorkowej – studium przypadku.

Genetycznie predysponowany deficyt Transferazy Glutationu (GST – GSTM3 dla mozgu oraz GSTP1 dla watroby), w powiazaniu z epigenetycznymi czynnikami spowalniajacymi jego produkcje,  bardzo wyrazne zwieksza ryzyko zachwianej rownowagi w systemie glutationu. Tym samym zanizona jest efektywnosc antyoksydacyjna (wyraznie podwyzszony zostaje stres oksydacyjny) oraz detoksyfikacyjna komorek.

GLUTATION JEST NASZYM CHELATOREM – jest najbardziej skutecznym, aktywnym biologicznie skladnikiem zdolnym do usuwania metali ciezkich, toksyn plesni oraz innych srodowiskowych zanieczyszczen Z WNETRZA KOMORKI.

Glutation jest jednak bezuzyteczny sam w sobie. Glutation musi byc polaczony z toksyna za pomoca bialka GST.

Dla przykladu: Polrozpad rteci u osob z homozygota na genie GST wynosi ok 120 dni. Polrozpad rteci u osob bez tych mutacji ok 3 razy krocej – 40 dni (http://jpet.aspetjournals.org/content/218/1/74.long

http://www.hindawi.com/journals/jeph/2012/460508/)

Osoby z homozygota na tym genie maja znacznie nizsza zdolnosc produkcji tego enzymu a wiec Glutation utlenia sie lub „marnuje sie” (taka systuacja z kolei moze, m.in. podniesc poziom kw. glutaminowego i przelozyc sie na zwiekszona ekscytotoksycznosc ).

GST nie mozna suplementowac. Jego produkcje nalezy stymulowac EPIGENETYCZNIE przez stymulacje regionu, ktory rowniez wzmozy produkcje enzymu CAT, takze mozemy zyskac przewage na dwoch frontach. Homozygota na genie CAT (Catalase) poglebia caly problem poniewaz stres oksydacyjny  obciaza supersystem glutationu poprzez dodatkowe utlenianie jego zredukowanej formy. Zadaniem Catalase jest redukcja wody utlenionej – H202 do zwyklej wody, Jesli ta reakcja nie bedzie przebiegala plynnie, ta role przypadnie na inny enzym (GPX), ktory zredukuje H202 ale w tym samym czasie utleni czasteczke glutationu.

Mutacja na genie SOD przelozy sie na slabsza, prawidlowa obrone przeciw patogenom, zwiekszy stres oksydacyjny i zaburzy prace mitochondriow oraz zwiekszy ryzyko nefrotycznej smierci komorki – kaskada, ktora moze poglebic proces autoimmunologiczny. Rola SOD jest produkcja H202 – czyli wody utlenionej, ktora ma dzialanie przeciwbakteryjne i przeciw-wirusowe. Kofaktorem dla SOD jest Mangan a wiec bedziemy mieli wieksze zapotrzebowanie na ten pierwiastek (UWAGA: Bakteria borrelia burgdorferi zywi sie Manganem a wiec kradnie pierswiastek, ktory w rezultacie, mozliwie przyczynilby sie do jej unicestwienia-

http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23690398.

Kiedy juz rownowaga w systemie glutationu jest przywrocona, otwarta zostaje furtka do optymizacji dzialania enzymu SOD, ktory bierze udzial w kaskadzie broniacej nasze komorki przed mikrobami i wirusami (poprzez produkcje wody utlenionej, przy pomocy cynku i manganu). Ta taktyka nie bedzie wystarczajaca przeciwko wszytskim patogenom gdyz niektore wirusy wewnetrznie produkuja swoj wlasny enzym CAT, ktory redukuje wode utleniona w ich wlasnych strukturach (cwane bestie).

U gory widzimy porownanie wynikow przedstawiajacych obraz w systemie glutationu przed oraz podczas epigenetycznej stymulacji regionow genetycznych odpowiedzialnych za produkcje enzymow (GST, GSR).  Diagram przedstawia sytuacje dot. predyspozycji genetycznych w systemie Glutationu oraz SOD i CAT dla tej samej osoby (kliknij w zdjecia aby powiekszyc).

Wszystkie wymienione pozycje genetyczne dostepne sa w jednym badaniu, o ktorym szerzej mozna dowiedziec sie tutaj.

Gen FUT2, mikroflora jelitowa i antybiotyki

Screen Shot 2016-02-04 at 14.59.02gut bacteria

Zdrowie ukladu pokarmowego, a w szczegolnosci  odcinka jelita grubego jest absolutnie podstawowym fundamentem, majacym wplyw na efektywnosc oraz wydolnosc ukladu odpornosciowego.

Wiedza, dotyczaca statusu genetycznego na genach HLA i FUT2 jest tym bardziej istotna kiedy okolicznosci dotyczace naszej sytuacji zdrowotnej wymagaja interwencji antybiotykami. Kazda osoba przyjmujaca antybiotyki powinna rowniez przyjmowac probiotyki – w dosc wysokich dozach ale oczywiscie nie w tym samym czasie, w ciagu dnia. Probiotyki powinny przyjmowane byc nie krocej niz 2 godziny po przyjeciu antybiotyku.

Osoby z polimorfizmami  ( zwlaszcza homozygoty) na genach HLA, FUT2 w szczegolnosci predysponowane sa do niekorzystnych skutkow przyjmowania antybiotykow poniewaz liczebnosc gatunku bakterii, zwanej BIFIDOBACTERIUM jest u tych osob zbyt niska.

Wedlug badan naukowych, stan naszej mikroflory jelitowej jest wysoce zalezny od genow HLA, FUT2.

Osoby z polimorfizmami na genie FUT2 sa czesto okreslane mianem NON – SECRETORS (secrete, z j.ang znaczy wydzielac). Maja one slabsza zdolnosc wydzielania.

Mowiac o wydzielaniu, w tym przypadku mamy na mysli rodzaj cukrow powierzchniowych zwanych FOS (ang. Fructo Oligo Saccharide). Uwalniane sa one  jelicie grubym. Ten specjalny rodzaj cukrow jest pozywka dla pozytecznej mikroflory, zamieszkujacej ten odcinek ukladu pokarmowego.

„Nosiciele” wariantu genetycznego, zanizajacego aktywnosc na genie FUT2 z reguly maja rowniez nizsza koncentracje Bifidobacterium w jelicie, poniewaz nie sa oni w stanie produkowac, w wystarczajacych ilosciach, pozywki umozliwiajacej tej bakterii odpowiedni poziom oraz czas rozmnazania sie.

Czesto pojawia sie pytanie o przyjmowanie, w formie suplementu FOS (Fructo Oligo Sacharydow). Wiedza o statusie genetycznym na tym genie moze pomoc w podjeciu decyzji w tej kwestii. Znajomosc sytuacji dotyczacej tego genu moze rowniez pomoc w strategii ukladania planu dotyczacego przyjmowania probiotykow, gdzy wiemy, iz prawdopodobnie bedziemy mieli wieksze zapotrzebowanie na szczep Bifido.

Warto rowniez podkreslic, iz gen FUT2 ma rowniez dosc duze znaczenie dla metabolizmu witaminy B12 a dokladniej jej przyswajanie z ukladu pokarmowego. Ma on w takim razie takze i swoj, posredni udzial jesli chodzi efektywnosc oraz swobodny przeplyw reackcji w cyklu metylacji.

Dobierajac wiec strategie odnosnie suplementacji ta witamina oraz chcac przyblizyc sobie poziom zapotrzebowania na nia, warto przyjrzec sie stasusowi genetycznemu na wszytskich genach bioracych udzial w metabolizmie witaminy B12 , tj. przyswajanie (FUT2), Transport (TCN1, TCN2), metabolizm wewnatrzkomorkowy (MTR, MTRR). Ale to juz jest temat dosc szeroki sam w sobie, nad ktorym nalezy skupic sie w oddzielnym artykule.

 

 

 

http://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0020113

http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21625510

http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2673801/

 Wszystkie geny wymienione w tym artykule sa czescia badania oferowanego tutaj.

Metylacja a nietolerancja histaminy – Nutrigenomika w praktyce.

 

Nietolerancja histaminy staje sie coraz czesciej identyfikowanym problemem.

Bardzo wielu z nas zapewno jest ofiara tego biochemicznego zjawiska, nie zdajac sobie zupelnie z tego sprawy – zwlaszcza ci z nas, z genetycznymi predyspozycjami do slabiej funkcjonujacej metylacji.

Wiedzac jak powszechnym zjawiskiem w populacji sa polimorfizmy na genie MTHFR, stwierdzenie, iz wielu z nas rowniez predysponowane jest do nietolerancji histaminy mialoby sens.

Problem tkwi w tym, iz nietolerancja tego naturalnie wystepujacego skladnika moze zaskoczyc nas o kazdej porze i w niemal kazdym miejscu – warto byc przygotowanym na jej objawy i wiedziec jak je zlagodzic lub nawet im zapobiec.

Zidentyfikowanie  tego, czy mamy problem z nietolerancja histaminy nie jest prosta sprawa – naprawde latwo go przeoczyc.

Jedynym chyba, prawdziwym sposobem, zeby upewnic sie ponad wszelkie watpliwosci jest sprobowanie – przynajmniej na jakis czas – wykluczenia ze swojej diety produktow wysokohistaminowych.

Jesli zauwazysz, ze czujesz sie lepiej mozesz uznac z duza doza pewnosci, ze masz problemy z tolerancja histaminy – gratuluje poprawnej diagnozy 😉

Co teraz? Moja rola jest aby pomoc Ci, jak tylko potrafie,  zrozumiec na czym dokladnie polega zlozonosc tego problemu oraz jak sie z nim uporac.

Czym wlasciwie jest wiec nietolerancja histaminy?

Zeby nie zajmowac sie ponownym wynajdowaniem kola, posluze sie przykladem opisanym przez Dr. Lyncha – jednego z moich ulubionych mentorow w temacie metylacji i nutrigenomiki.

Wyobraz sobie, ze masz 20 litrowe wiadro. Do tego wiadra musi zmiescic sie wiele rzeczy, ktore chcesz ze soba zabrac: mydlo, zabawki, srubokret, arbuz, ulubionego kota, ktory nie lubi siedziec w miejscu, 1 kg piasku i 2l wody.

Odrazu wiadomym jest, ze bedziesz mial/a z tym zadanem problem i musisz podjac wazne decyzje : Co zostawiamy? Czego sie pozbywamy?

Kot musi zostac. Chcial(a)bys zabrac wode ale Twoj kot dal Ci do zrozumienia inaczej. Wybierasz piasek. Mydlo rowniez musisz zabrac bo mozesz sie spodziewac, ze kot w piasku zostawi Ci prezent.

Reszta zostaje w tyle a Ty wyruszasz z ulubionym kotem, piaskiem oraz mydlem w swoim wiadrze – jestes zadowolony/a.

Podobnie jest wlasnie z nietolerancja histaminy – masz wiadro histaminy a Twoj organizm potrzebuje jej do pewnych funkcji, takich jak:

  • Transport krwi, a z nia tlenu i wartosci odzywczych, do roznych czesci Twojego ciala.
  • koncentracji
  • Trawienia pokarmow
  • ruchow robaczkowych
  • poprawa wydolnosci podczas cwiczen

Idealny poziom histaminy pozwala na gladki przebieg powyzszych czynnosci.

Im wyzszy poziom histaminy, tym mniej ja tolerujemy.

Krew zaczyna plynac zbyt szybko, masz zbyt duza koncentracje (na pograniczu obsesji), ruchy robaczkowe stymuluja twoje jelita zbyt intensywnie a tolerancja cwiczen fizycznych rowniez Cie zawodzi.

Twoje wiadro histaminy przepelnia sie i musisz sie czegos pozbyc.

Jak zatem zdecydowac czego dokladnie? Ten dylemat niestety nie nalezy do najprostszych. Jesli naprawde chcemy rozwiazac go efektywnie musiy wziasc pod uwage wiele czynnikow, ktore wplywaja negatywnie na histamine, podnoszac jej poziom. Najlepiej jesli sprobujemy zaadresowac wszystkie z nich:

  • Predyspozycje genetyczne (MTHFR, DAO, MAO, HNMT, PEMT)
  • Patogeny (niektore z nich produkuja histamine lub blokuja metylacje)
  • Niedobory witamin i mineralow (B12, foliany, B6, B2, B1, Zn, Cu, C, Metionina)
  • Nadmiar niektorych wartosci odzywczych (histydyna, ogolnie nadmiar bialka w diecie).
  • Leki farmaceutyczne (antybiotyki, leki zobojetniajace a nawet niektore antyhistaminowe, jesli stosowane dlugookresowo)
  • Stres, brak snu, niepokoj
  • Niedobory hormonalne (wyczerpanie nadnerczy)
  • Nadmiary hormonow (Przewaga estrogenowa)
  • Styl zycia (nadmierny wysilek fizyczny, spozycie alkocholu)
  • Dieta (fermentowane produkty, zbyt duzo bialka, produkty wedzone lub przelezale, pozostalosci, cytrusy, ryby)
  • Srodowisko (pylki, roztocza w kurzu)
  • Problemy pochodne (nieszczelne jelito, Zespol drazliwego jelita)

Istnieja trzy glowne geny, ktore pelnia centralna role w metabolizmie histaminy:

  • HNMT – koofaktorem tego genu jest SAMe (do produkcji SAMe potrzebujemy rowniez odpowiednio funkcjonujacego enzymu MTHFR).
  • DAO – witamina B6 oraz Miedz potrzebne sa do produkcji tego enzymu.
  • MAO – tutaj koofaktorami sa witamina B2 oraz zelazo.

Jesli ktores z tych genow/ enzymow dzialaja wolniej (ze wzgledu na polimorfizmy) lub sa w jakis sposob obciazone (epigenetycznie – przez otoczenie) wtedy proces usuwania histaminy rowniez jest spowolniony i mozemy miec do czynienia z symptomami zwiazanymi z jej nietolerancja.

Jakie sa wiec symptomy nietolerancji histaminy?

Jest ich sporo. Chcialbym odrazu przytoczyc swietnie napisana prace naukowa na ten temat. Znajdziesz ja tutaj.

Oznaki oraz symptomy nietolerancji histaminy sa trudne do zidentyfikowania poniewaz wiele z nich ma spowolniona reakcje – nawet do kilku godzin po np. spozyciu jakiegos pokarmu.

Najczestsze oznaki oraz symptomy nietolerancji histaminy to:

  • czerwone wypieki
  • przyspieszona akcja serca
  • obfite pocenie sie
  • bole glowy
  • migreny
  • alergie pokarmowe
  • alergie sezonowe
  • pokrzywka
  • klojace goraco
  • duze, spuchniete ugryzienia insektow
  • cieknacy nos
  • krwotoki z nosa
  • choroba lokomocyjna
  • choroba morska
  • ogolnie mdlosci zwiazane z podrozowaniem
  • swiad
  • podraznienie
  • mdlosci
  • wymioty
  • wiekszy poped seksualny
  • astma
  • astma na wskutek wysilku fizycznego
  • bole zoladka
  • skurcze miesiaczkowe
  • ucisk w klatce piersiowej
  • luzne stolce
  • problemy ze skora (egzma, luszczyca)
  • bezsennosc

Powyzsza lista powinna dac nam do myslenia czemu tak wazna jest wiedza o tym DLACZEGO oraz JAK dziala caly mchanizm bedacy przyczyna pewnych przypadlosci.

Kiedy tak sie zastanowic to pacjent przychodzacy do lekarza z taka wlasnie lista problemow wcale nie jest rzadkim zjawiskiem. Niestety najgorsze jest to, ze po krotkiej rozmowie ten pacjent musi zatoczyc niezle kolko, bedac posylany od specjalisty do specjalisty:

  • dermatolog
  • pulmonolog
  • psychiatra
  • gastroenterolog
  • ginekolog
  • endokrynolog
  • kardiolog
  • lekarz perwszego kontaktu

Nierzadko tez kazdy z tych lekarzy przepisze po jednym leku:

  • Kortyzon
  • Antyhistaminowe
  • Inhibitory Serotoniny
  • Leki chamujace kanaly wapniowe
  • hormony

Wszytskie z powyzszych lekow sa jedynie paliatywnymi remediami, ktore poprostu maskuja objawy bez doglebnego adresowania problemu, ktory tak naprawde jest odpowiedzialny za kondycje pacjenta. Smiem nawet napisac, iz niektore z nich moga przyczynic sie do poglebienia istniejacego problemu.

Sprobujmy wiec przyjrzec sie temu w jaki sposob chcielibysmy byc potraktowania przez naszego lekarza.

Zamiast pytania: „Co najbardziej Ci dolega”, czy nie wolelibysmy uslyszec czegos w rodzaju:

„Prosze wymienic WSZYSTKIE swoje dolegliwosci zaczynajac od najbardziej dokuczliwych a konczac na tych najmniej…”

W ten sposob dobry lekarz moze przyjrzec sie calosci problemu i ustalic czy istnieja wyrazne powiazania.

A powiazania sa napewno. Twoj organizm jest caloscia a nie jedynie zlepkiem niezaleznych od siebie systemow.

Czas aby zaprzestac „cwiartowania” pacjentow na kawalki i „rozsylania ich organow”  od jednego specjalisty, do drugiego.

Zamiast tego warto w koncu zrozumiec zalezne od siebie procesy zachodzace w ludzkim organizmie oraz to jak rozne objawy sprowadzone moga byc do jednej przyczyny.

Aby jednak niczego nie pominac, pacjent rutynowo powninen byc ewaluowany pod katem:

  • stylu zycia  (sen, hobby, praca, rodzina, przyjaciele, wrogowie:)
  • otoczenie srodowiskowe (okolica, obszar rolny, miejski, etc.)
  • nastawienie (optymizm vs. pesymizm, „nie moja wina” vs. „wszytsko przeze mnie”, lubi mowic czy woli sluchac, jak czy raczej co?)
  • dieta (najczestsze pokarmy –dzienniczek bylby wskazany – wlaczajac napoje)
  • suplementy
  • przyjmowane lekarstwa
  • kalendarz waznych zdarzen w ciagu zycia: choroby, pamietne sytuacje zwiazane ze stresem (traumatyczne przezycia), toksyczne ekspozycje, operacje.

Jesli chodzi natomiast o liste badan, to w miare mozliwosci finansowych, ponizsza  dalaby dobry wglad w cala sytuacje (Jesli nie mozemy sobie na nie pozwolic, mozna z nimi zaczekac do momentu kiedy utkniemy z leczeniem w martwym punkcie ):

  • CDSA (comprehensive digestive and stool analysis )
  • Kwasy Tluszczowe w czerwonych krwinkach
  • Kwasy Orgaiczne z moczu
  • Aminokwasy w plazmie.
  • Ferrytyna w surowicy.
  • Panel tarczycowy (wolne T3, wolne T4, TSH, rT3, anti-TPO, anti-TG)
  • Homocysteina
  • Profil metylacji (SAM:SAH stosunek)
  • Utleniacze tluszczowe
  • Witamina D (najlepiej dwie formy: D25OH i 1,25 D)
  • Histamina (krew moze byc problematyczna, mozna wykonac histamina plus metabolity w moczu, celem ustalenia stopnia plynnosci metabolizmu)
  • Calkowite IgE, IgG, IgM, IgA
  • Morfologia krwi
  • Badanie DNA (Panel Nutrigenomiczny/Metylacyjny)

Jeden z praktykow, Michael McEvoy  podzielil sie kiedys swoja „perla kliniczna” piszac o bardzo czesto spotykanej w jego praktyce zaleznosci miedzy dyferencyjnym poziomem bazofili, rownym 1 lub wiecej % a poziomem histaminy we krwi, rownym 60. Natomiast przy 2% dzialce przypadajacej bazofilom, poziom histaminy we krwi rowny ma byc 150 i wiecej.

Mam nadzieje, ze z tego artykulu da sie wyczytac, iz nietolerancja histaminy jest oczywiscie tylko JEDNYM z potencjalnych problemow – dlatego czynniki przyczyniejace sie do tej przypadlosci zostaly wymienione jako caly wachlarz rzeczy, na ktore nalezy zwrocic uwage. Wiadomym powinno byc, ze zaadresowanie jedynie nietolerancji histaminy samo w sobie moze byc niewsystarczajace do pozbycia sie wszystkich objawow z naszej listy.

Mozna jednak dosc pewnie stwierdzic, ze nietolerancja histaminy jest powaznym czynnikiem przyczyniajacym sie do calej gamy naszych objawow i jak najbardziej musi zostac wzieta pod uwage jako jeden z  podejrzanych przy ewaluacji pacjenta.

Dlatego tez tym bardziej wazne jest aby miec pod reka osobe biegla w temacie metylacji i nutrigenomiki.

Ludzie na ogol sklonni sa jeszcze myslec, ze istnieje jakis magiczny, zloty srodek, w ktorego poszukiwaniu nie ustaja. Tak niestety nie jest. Droga do zdrowia potrafi byc bardzo zlozonym procesem, podczas ktorego warto miec przy sobie wspolpracujaca druzyne Praktykow.

Wracajac do problemu histaminy.

Wysilki zredukowania obciazenia organizmu przez ta substancje w pierwszej kolejnosci powinny zostac skupione na poznizszych dzialaniach :

  • Dieta: rezygnacja z produktow fermentowanych i kiszonych, zaniechanie zjadania resztek z poprzednich dni, ograniczenie cytrusow, ryby tylko swieze lub wcale, zaniechanie spozywania produktow poddanych starzeniu (sery, wina, wedliny). Sprobuj ograniczyc spozywania bialka do 0.8 gr/ kg masy ciala (bialko dostarcza rowniez histydyny – prekursora histaminy). Jedz wiecej tlustych pokarmow (chodzi oczywiscie o zdrowe tluszcze jak ekologiczne maslo czy ghee) oraz pelne ziarna jak quinoa czy dziki ryz (jesli nie ma innych przeciwskazan). Ogolnie dieta na wzor ketogenicznej bylaby najbardziej odpowiednia choc niektorzy nie sa w stanie jej tolerowac (z powodu wyczerpanych nadnerczy czy nieodpowienich poziomow elektrolitow).
  • Styl zycia: odpowiednia ilosc snu, unikanie stresu (jak ognia), oddychanie (pelne, glebokie), odpowiednia ilosc cwiczen fizycznych – bez przetrenowania, smiech! Znajdz czas na robienie tego co kochasz!
  • Otoczenie: hipoalergiczna posciel, poduszki, poszewki, higiena domu (kurz i inne alergeny), wentylacja (rowniez utrzymywana w czystosci), nie uzywaj odswiezaczy powietrza! (zawieraja aldeghydy, czyli spowalniaja redukcje histaminy), pozbadz sie dywanow, wietrz pomieszczenia.
  • Nastawienie: pozytywne, „Co masz zrobic jutro…”, Pozbadz sie nawyku w postaci oczekiwania na to, ze ktos poda Ci Twoje zdrowie na tacy i zdaj sobie sprawez tego, ze duzo zalezy od Ciebie samego/ej. Poszukaj odpowiedniego wsparcia na swojej drodze do zdrowia – badz dobrej mysli i pamietaj, ze medycyna przechodzi w tej chwili przez wielkie, gruntowne zmiany dzieki takim pacjentom jak Ty oraz dzieki calym organizacjom zaangazowanym w renensans, w ktorym funkcjonalne, bio-indywidualne podejscie do pacjenta jest przewodnia filozofia.
  • Ucz sie : i nigdy nie przestawaj!

Jeszcze raz o czynniku genetycznym:

  • MAO: gen, ktory wymaga witaminy B2 jako koofaktora (witamina b2 swoja droga jest dosc skutecznym remedium na migreny). Polimorfizmy na tym genie sa bardziej problemayczne dla mezczyzn. Enzym bedacy produktem tego genu redukuje tyraminy, histamine oraz katecholaminy (hormony stresu) i serotonine.
  • DAO:  Gen, ktory uzywa witaminy B6 oraz miedzi jako koofaktorow. Jest bardzo polimorficzny a jego zadaniem jest prdukcja enzymu redukujacego miedzykomorkowa histamine (pochodzenia pokarmowego lub bakteryjnego).
  • HNMT: Gen, ktorego prawidlowe dzialanie  zalezy od dostepnosc SAMe. produkt tego genu redukuje wewnatrzkomorkowa histamine.
  • MTHFR: Pomaga w regulacji cyklu metylacji a tym samym w produkcji SAMe, potrzebnej do redukji wewnatrzkomorkowej histaminy. Koofaktorem dla MTHFR jest witamina B2.
  • PEMT: Produkuje fosfatydylcholine potrzebno do budowy stabilnych membran komorkowych, mitochondrialnych oraz innych organelli komorkowych (kumulacja wewnatrzkomorkowej histaminy przyczynia sie do naruszenia integracyjnosci membran komorkowych do prowadzi „eksplozji” komorek a tym samym reakcji alergicznych).

Po wprowadzeniu zmian z zakresu stylu zycia i diety mozemy rowniez sprobowac suplementacji kilkoma formulami, ktore pomoga nam uporac sie z nietolerancja histaminy.

Pamietaj jednak, ze jesli bedziesz polegac jedynie na lykaniu kolejnych kapsulek – mozesz sie gorzko rozczarowac. Nalezy uswiadomic sobie, ze  rola suplementow to przede wszytskim WSPOMAGANIE a nie DROGA NA SKROTY, omijajaca podstawowe zmiany dotyczace stylu zycia, wyboru otoczenia i tego co wkladamy do ust.

Czesto zmiany widoczne sa juz po tej transformacji – ale nie zawsze – i tutaj mozemy siegac po nasze „wspomagacze”.

Suplementacja ma wspomagac Twoje dzialania na wszytskich frotach:

Przypuscmy, ze zmagasz sie z alergiami juz przez iles tam lat i po wprowadzonych zmianach widzisz juz znaczna poprawe ale nadal jeszcze czujesz, ze mogloby byc lepiej.

Warto pomyslec o brakujacych elementach calej ukladanki: Czy nadal borykasz sie z nadmiarem stresu a np. nie wspomagasz swoich nadnerczy w tym samym czasie? W takiej sytuacji odpowiednio dobrana suplementacja moze przechylic szale calkowicie na Twoja korzosc. Im wiecej zmian wprowadzisz do swojego codziennego stylu zycia, tym mozliwie mniej pieniedzy bedziesz musial/a wydawac na suplementy.

Z drugej strony, czasami nie da sie ominac oczywistej potrzeby stosowania pewnych srodkow, celem wyrownania brakujacych wartosci odzywczych czy witamin lub aby wyeliminowac patogeny czy odbudowac mikroflore jelitowa, ustabilizowac membrany komorkowe i zahartowac organizm aby lepiej umial radzic sobie ze stresem.

Ponizej wymieniam kilka zaufanych formul, ktore mozna wykorzystac do wspierania metabolizmu histaminy oraz do regulacji poziomu tego skladnika:

  • Histamine Block: Ten suplement pomocny jest przede wszystkim przed spozyciem pokarmow czy napojow bogatych w histamine. Zawiera on naturalna forme enzymu DAO (Di-Amino – Oxidase), ktory jest w stanie rozlozyc histamine pochodzaca z przyjmowanych pokarmow. Produkt ten moze rowniez byc brany jesli borykasz sie z przerostem bakterii produkujacych histamine w jelitach. Ciekawostwka jest, ze swinie, ktorych organizm naturalnie produkuje wielkie ilosci tego enzymu nie choruja na choroby lokomocyjne. Moga rowniez spozywa pokazne ilosci zgnilych produktow czy resztek, nie cierpiac z tego powodu.
  • HistaminX: Pomocny w redukcji objawow alergii sezonowych. Mozna brac go w porze porannej, po poludniu oraz wieczorem w okresach wzmozonej nietolerancji histaminy. Jesli nie masz zadnych obajwow, mozesz brac go profilaktycznie – raz dziennie lub poprostu nie przyjmowac  wcale.
  • ProBiota Bifido: Probiotyk, ktory wspiera mikroflore jelita grubego ale bez promowania wzrostu bakterii produkujacych histamine. Najlepiej przyjmowac go po kolacji i z dala od antymikrobow.
  • PurX Methyl B Complex: Wieksza zawartosc metylokobalaminy oraz mniejsza kwasu folinowego wraz z innymi koofaktorami w postaci witamin z grupy B aby zapewnic prawidlowy przebieg reakcji w cyklu metylacji. Dawkowanie mozna zwiekszac powoli. Bardzo dobre wyjscie dla tych, ktorzy slabo toleruja metylofolian sprzedawany w kapsulkach lub tabletkach, ktore trudna jest podzielic na mniejsze dawki.
  • PurX Vitamin C (nanospheric Liposomal): Witamina C jest rowniez znana z mozliwosci stabilizowania mastocytow a wiec i redukcji nietolarancji histaminy. Fosfatydylcholina (w ktorej „otoczone” sa nanoczasteczki witaminy C) jest rowniez pomocna pod wzgledem wzmacniania membran komorkowych.
  • Pure PC Phosphatidylcholine : Kiedy proces metylacji nie dziala optymalnie, wtedy formowanie membran komorkowych rowniez nie bedzie przebiegalo tak jak powinno. Spora proporcja produktu koncowego metylacji (SAMe) wyjorzystywana jest wlasnie w celu produkcji membran fosfolipidowych.  Jesli membrany te nie so formowane z adekwatnej ilosci odpowiednich materialow budulcowych mozemy spodziewac sie procesow zapalnych oraz niszczenia komorek. Przy slabszych membranach komorkowych, rowniez latwiej o wyrzut histaminy do krwioobiegu dlatego tak waznym jest dostarczanie naszemu organizmowi skladnikow do ich naprawy.
  • Rybi Olej: Rowniez przydatny do stabilizacji strukttur membran komorkowych, zwlaszcza przy stanach zapalnych.
  • L-glutamina lub Support Mucosa 90 capsules: Zdrowe jelita sa tutaj kluczowe. Enzym DAO produkowany jest wlasnie przez komorki scianek jelita. Jesli cierpimy z powodu nieszczelnego jelita enzym ten nie bedzie produkowany w wystarczajacych ilosciach. Polimorfizmy czy nie (gen DAO) uszczelnione jelita musza byc priorytetem. Jesli L-glutamina sprawia, ze czujesz poirytowanie, zmniejsz dawke a dodatkowo wspomagaj redukcje kwasu glutaminowego Magnezem (w formie glicynianu) i witamina B6.
  • Dobra Multivitamina – musimy upewnic sie, ze wszytskie szlaki metabolizmu histaminy  dzialaja optymalnie.

Stres?

Jak juz wspomnialem powyzej, stres powoduje wieksze zapotrzebowanie na eznymy MTHFR i MAO – oraz ogolnie na metylacje.

Jesli obciazysz zbytnio szlaki metylacji, jestes na dobrej drodze do nietolerancji histaminy.

Twoje wiadro histaminy moze zostac przepelnione poniewaz Twoj organizm zmaga sie z innymi przeciwnosciami, ktore rowniez wymagaja sprawnie dzialajacej metylacji.

Stres jest takim czynnikiem i dlatego jest jedna z najwazniejszych rzeczy do zaadresowania.

Wyrzucamy stres z naszego wiadra (Ja rowniez chcialbym zeby bylo to takie latwe:)

  • Oddychanie: Czy oddychasz poprawnie? Powaznie.To nie ma byc glupie pytanie. Oddychaj przepona – brzuchem. Znajdz dobre materialy na ten temat (Yoga moze dac dobre wskazowki na temat prawidlowego oddychania ). Czy wstrzymujesz oddech czasami? Zwroc na to uwage. Sam czesto sie na tym lapie – wlaszcza podczas wykonywania cwiczen lub prac fizycznych.
  • Doplyw tlenu:  Upewnij sie, ze spedzasz  odpowiednia ilosc czasu na swiezym powietrzu. Spij z otwartym oknem kiedy to mozliwe – czasem nawet lekko uchylone okno moze pomoc. Adekwatny poziom tlenu redukuje niepokoj i stres.
  • Sen: Jak sypiasz? Czy masz problemy z zasypianiem, czy wybudzasz sie w nocy oraz czy budzisz sie wypoczety/a?  Jesli nie, spietnuje to rowniez istniejacy juz poziom stresu. Obciazy Cie to zarowno fizycznie jak i emocjonalnie. Rozwaz uzycie naturalnych srodkow wspomagajacyh zdrowy sen.
  • Jedzenie: Jedz pelnowartosciowa, dobrze zbilansowana diete kiedy tylko to mozliwe. Ogranicz dlugie przerwy miedzy posilkami lub conajmniej zjedz cos kiedy czujesz glod – nie ograniczaj sie – jedz kiedy jestes glodny/a. Skup sie na dobrej jakosci bialkach, tluszczach, warzywach i pelnowartosciowych ziarnach (quinoa, dziki ryz).  Ogranicz spozywanie cukru aby uniknac „hustawek” poziomu kortyzolu. Pamietaj o relacji miedzy bialkami i histamina. Histydyna (prekursor histaminy) jest aminokwasem zawartym w wielu pokarmach bogatych w bialko.
  • Nadnercza: Jesli Twoje nadnercza sa „wypalone”,  bedziesz i Ty. Skup sie na wspieraniu nadnerczy poprzez powyzsze rekomendacje. Wspieraj je poprzez odpowiednia diete oraz interwencje ziolami.  Jesli czujesz, ze jestes bardzo podatny/a na stres, np. za duzo krzyczysz, masz slaba cierpliwosc, szybko wpadasz w zlosc, latwo Cie przestraszyc – mozliwe ze stosowanie adaptogenow bedzie dla Ciebie dobrym wyjsciem. Ta formula (przynajmniej na papierze) wyglada niezle. Powinna pomoc Ci zaadaptowac sie do sytuacji stresowych bez poczucia letargii i utraty koncentracji.  Najlepiej sprobowac jej na pusty zoladek w dniu, w ktorym ciezko jest Ci wstac z lozka. Jesli jestes „Nocnym Markiem” Adrenal Coretx moze byc pomocnym wsparciem. Zapewne po penwym czasie zauwazych, iz w niektore dni takie produkty  moga byc Ci potrzebne, w inne natomiast beda zbedne.
  • Sport: Jesli rozpiera Cie energia, zrob z niej pozytek wybierajac odpowiedni dla siebie rodzaj sportu – sprobuj czerpac z tego przyjemnosc 😉 Nawet codzienny, dlugi spacer z psem bedzie wspanialym rozwiazaniem. Kiedy cwiczysz, nie wysciskaj z siebie siodmych potow i miej swiadomosc wlasnych granic – nie wprawiaj swojego organizmu w stan niepotrzebnego stresu. Jesli zauwazysz problemy z oddychaniem lub wystapia objawy astmy, oznaczac to bedzie, iz zuzyles swoj potencjal metylowania wiec i poziom histaminy pnie sie w gore. Upewnij sie, ze Twoj organizm ma do dyspozycji odpowiednia ilosc elektrolitow oraz, ze wspomagasz mitochondria – pozwoli Ci to na wieksza produktywnosc i optymalna korzysc z wysilku fizycznego.  Optimal Electrolyte przed sesja cwiczeniowa  powinien zapewnic Ci dobry profil elektrolitow oraz D- Ryboze, Niacyne i CoQ10, celem wspomagania pracy mitochondriow i produkcji ATP.

Podsumowujac: Czy mozemy wyleczyc nietolerancje histaminy?

Nie.

Czy mozemy efektywnie zarzadzac jej poziomem w naszym organizmie oraz wspomoc go w jej usuwaniu?

Jak najbardziej!

Kluczem do tego jest wielostronne podejscie oraz adresowanie roznych sciezek matabolicznych, niekoniecznie poprzez suplementacje ale przede wszytskim poprzez wybory zyciowe opisane w tym artykule.

 

promohttps://mthfr-genetics.co.uk/nutraceuticals.ehtml/products/dna-test-and-genetic-variant-report.html